Jan Walda: De Auck-Doniastrjitte

De Auck-Doniastrjitte

De Auck-Doniastrjitte dankt haar naam aan één van de laatste priorinnen van het vrouwenklooster Sion aan de Singel te Niawier. Auck Donia was in 1528 met meerdere nonnen van ook vaak adellijke komaf, medebewoonster van Sion.Veelal traden dames uit adellijke en vermogende families, met een bruidsschat toe, voor een plek in de kloostergemeenschap. Daar het klooster Sion ruim 400 jaar lang zo’n belangrijke plek vervulde in onze dorpsgemeenschappen, werden bij de officiële straatnaamgeving deze namen vernoemd. Voor die tijd was het sinds mensenheugenis de Achterwei, Efterwei of Achterweg. De bebouwing aan de zuidkant wordt sterk bepaald door de drie grote schuren van de voormalige boerderijen. Verder is aan de zuidkant een dubbele woning afgebroken, met het jaartal 1813 op het erf van Harry en Anke de Jong. Een echt en eigen gebouwd jeugdhonk staat momenteel op deze plek. Verdere bebouwing is aangepast aan de huidige gestelde wooneisen, Aan de noordkant vinden wij naast het z.g.n. lytshús en voormalig mestopslagplaats van de familie Kingma, de vier twee-onder één-kap woningen. Op deze plek hebben twee boerderijen gestaan. De eerste stond vlak op en in het verlengde van de bestaande weg. Deze is in 1876 afgebroken met het oog op verbreding van de weg. Er kwam toen een nieuwe balsteen bestrating, met diverse aanpassingen naar de vaartswalopslag. In die tijd een heel belangrijke aan- en afvoerplaats voor goederen en landbouwproducten. Een nieuw gebouwde boerderij kwam hiervoor in de plaats, verder op het terrein, met de achterkant van de schuur naar de weg. De familie Hendrik de Wind waren de laatste bewoners en na de afbraak in 1972 werden de huidige woningen gebouwd. Van de eerdere bebouwing aan de noordkant is alleen de woning van Durk en Jacky Gardenier nog dezelfde, zij het met diverse verbouwingen en moderniseringen. De andere woningen aan de noordkant zijn allemaal opnieuw gebouwd op de plekken die al eeuwen bewoond moeten zijn geweest. Deze woningen en hun bewoners hopen wij nog eens in een vervolgbijdrage te kunnen bespreken. Aangenomen mag worden dat dezen heel lang deel uit hebben gemaakt van de oudste bewoning van het dorp. Van de twee paden die de verbinding vormen met het Linepaad en het Tsjerkepaad heeft alleen de Grutte Stege een naam gekregen. Vermeldenswaard is zeker dat de bestaande weg naar het dorp Metslawier, de Mearswei, pas in 1876 officieel is aangelegd. Hiervoor liep deze tot halverwege, met verder een voetpad door de landerijen. De Grientereed, of Griene wei was eeuwenlang de officiële weg naar Metslawier. Die liep over de Ropta en ontsloot de landerijen. Ook was er over de doorgaande tochtsloot in de Grientereed een houten brug, om naast een goede waterbeheersing ook zo mogelijk landbouwproducten te kunnen afvoeren als de wegen in de herfst onbegaanbaar waren. De bestaande brug is later vervangen door een duiker. Met de komst van een nieuw rioleringssysteem in 1974 is de bestrating van de Auck-Doniastrjitte vernieuwd en is er een trottoir aangelegd. Een geweldige verbetering. De bewoners van de Auck-Doniastrjitte mogen zich er in verheugen te wonen aan een belangrijke weg in het dorp, die de naam van meer dan 400 jaar kloostergeschiedenis levendig houd.

Jan Walda