Jan Walda: De Terpstrjitte

 De Terpstrjitte.

Met de straatnaamgeving in 1973 kreeg de weg vanaf het kruispunt bij schildersbedrijf Scheepstra, tot aan de hoek Auck-Doniastrjitte-Mearswei de naam Terpstrjitte. In oude koopakten van 200 jaar geleden komen wij soms ook de naam ‘Cleyne Wegh’tegen of deze weg hiermee bedoeld wordt is niet met 100 procent zekerheid vast te stellen.De naam terp komt voor op heel veel plaatsen in de provincie Friesland. Dit heeft vrij zeker te maken met de ontstaan geschiedenis van veel dorpen die hun bestaan aan deze terpen in het landschap te danken hebben. Veelal hebben deze terpen een ronde vorm, met straten, stegen of weggetjes in z.g. radialen vanaf het middelpunt, praktisch altijd de toren met het kerkgebouw. Niawier is een van de weinige terpdorpen die een z.g. vierkante vorm heeft. Van de in totaal duizend woon-huis-hoogten en dorps terpen in de provincie Fryslân zijn er een viertal met het blokvormige model. Ook de vroeg middeleeuwse kloosterbouw kende een vierkant opgezette bebouwing. Aangenomen mag worden dat de oude Hervormde kerk en toren, het begin zijn geweest van het oude en huidige dorp en straten patroon, waarbij ook de aanwezige boerderijen gesitueerd waren. Ook het omringende gebied was eigendom van de kerk, en het zal ook daarom geweest zijn, dat het eerste schoolgebouw, met de hoofd onderwijzerswoning een plek kregen in de nabijheid van het kerkgebouw. Op de kadastrale kaart van 1832 waren allen de huidige woningen van Christ Sijtsma, en het huis van de familie Visser de v.m school, en het huis van Jochum de Vries de enige bebouwing wat nu de Terpstrjitte is. Hierna is de boerderij van Saapke Feenstra-Beets in 1854 nieuw gebouwd. Ook vrij kort daarna de woning die er stond waar Jacob Steenstra nu zijn huis heeft. Het huis van de familie de Hoop was ooit de plek waar het wagenhok stond van eerst genoemde boerderij. Na een verbouwing tot woning is voor een aantal jaren de huidige nieuwe woning gebouwd. De markante onderwijzers woning op de terp is van 1888 en heeft tot de opheffing van de Openbare school in 1911 als zodanig dienst gedaan. De woning van de familie Holtewes werd in 1927 gebouwd als een tweede onderwijzerswoning voor de in 1906 opgerichte Christelijke lagere school.De woning nu bewoond door Mieke de Boer werd rond 1933 opgericht door Jacob W. de Vries, en diende als woning met een kruidenierswinkel, en zuivelhandel. Waar nu de drie Senioren woningen staan, stonden sedert 1924 een viertal z.g. woningbouw vereniging woningen van de toen pas opgerichte bouwvereniging Oostdongeradeel. Gescheiden door een steeg met ieder een eigen regenwater bak, en een berging daarachter. Naderhand zijn deze vervangen door de huidige drie wonigen. Met het opvullen van de in 1915 gedeeltelijke afgegraven terp werd er in 1973 begonnen met de twee blokken van vier woningwet woningen, daar na de drie woningen die ook een situering nummer kregen aan de Terpstrjitte. Het kaats en (jeugdvoetbalveld) ‘It Mearsfjild’ met kantine was en douche gelegenheid maakt dat er veel bedrijvigheid is aan de Terpstrjitte. Wat de sport betreft zijn er gedurende de zomerperiode veel activiteiten, maar ook voor het tweejaarlijkse dorpsfeest is het een geschikte plek die niet meer gemist kan worden in het dorp.
De Terpstrjitte houdt de naam levendig, uit de historie die de bijzondere vierkante terp in Niawier door haar vorm kenmerkt.

Jan Walda